Artykuł treść
 
Charakterystyka warunków przyrodniczych Nadleśnictwa Wieluń

Lasy Nadleśnictwa Wieluń położone są w VI Krainie Małopolskiej, dzielnicy I - Sieradzko-Opoczyńskiej oraz południowa część N-ctwa w dzielnicy 6-Woźnicko-Wieluńskiej.

Udział poszczególnych typów siedliskowych lasu przedstawia poniżej zamieszczony wykres:

Klimat

a) Temperatura

W latach 1997-2006 średnia roczna temperatura powietrza na stacji w Wieluniu wyniosła 8,1 0C. Najcieplejszym miesiącem był lipiec (średnia temperatura w tym miesiącu wynosiła 19,2 0C), natomiast najzimniejszym miesiącem był styczeń (średnia temperatura w tym miesiącu wynosiła -1,6 0C).

Obserwacje z lat 1891-1930 wykazują do 50 dni mroźnych w roku oraz 115-117 dni z przymrozkami występującymi od października do kwietnia lub maja. Rozkład temperatur powietrza warunkuje długość okresu wegetacyjnego. Okres ten ulega dużym zmianom i na omawianym terenie ma tendencje wzrostowe, w latach 1891-1930 wynosił około 210 dni, w latach 1931-1960 wynosił 214 dni, aby obecnie osiągnąć 222 dni.

b) Opady

Z danych Atlasu opadów atmosferycznych w Polsce 1891-1930, opracowanego przez W. Wiszniewskiego dla stacji w Wieluniu wynika, że średnia suma roczna opadów w tym okresie wynosiła 604 mm, natomiast największa średnia suma opadów miesięcznych w wysokości 92 mmm notowana była w miesiącu lipcu, a najmniejsza (30 mm) w lutym. Analiza danych dla tej samej stacji z lat 1951-1963 wskazuje, że największą sumę opadów zanotowano w miesiącu lipcu (124 mm), najmniejszą zaś w styczniu (28 mm). Średnia roczna suma opadów w tym okresie wynosiła 596 mm. Z tych danych wynikało, że średnia roczna suma opadów atmosferycznych spadała. Natomiast, analizując dane dla tej samej stacji z lat 1997-2006 widać, że największą sumę opadów zanotowano w miesiącu lipcu (118,5 mm), najmniejszą zaś w styczniu (31,7 mm), a średnia roczna suma opadów w tym okresie wyniosła 641,4 mm. Z porównania powyższych danych wynika, że średnia roczna suma opadów atmosferycznych w tym okresie wzrosła.

W okresie 1951-1963 średnio w roku notowano 165 dni z opadami. Najwięcej dni z opadami występowało w zimie (47 dni), w lecie zanotowano 42 dni deszczowych, a jesienią 36 dni. W przebiegu rocznym najmniej dni z opadami występowało w październiku, a najwięcej w styczniu. Najniższe średnie miesięczne wartości wilgotności powietrza występowały w maju (72%) i czerwcu (73%). Najwyższe w listopadzie i grudniu (78%).

Zachmurzenie nieba szacuje się na około 140 dni, przy czym najbardziej pochmurne miesiące to listopad i grudzień. Długość zalegania pokrywy śnieżnej waha się od 30 do 60 dni, maksymalnie od końca listopada do połowy marca.

Średnia suma opadów w okresie wegetacyjnym, która wynosiła na terenie nadleśnictwa 212 mm, jest niewystarczająca, co powoduje niekiedy występowanie suszy glebowej powodującej wysychanie odnowień i zalesień.

c) Wiatry

Na omawianym terenie przeważają wiatry zachodnie, z tym, że w zimie zauważalny jest napływ wiatrów północno-zachodnich. Siła wiatrów jesienią i zimą jest na ogół większa niż latem. Częstość występowania wiatrów jest największa zimą i wiosną i wtedy cechuje je podwyższona prędkość. Średnia roczna prędkość wiatru w ostatnim dziesięcioleciu wynosi ok. 3m/s. Najsilniejsze wiatry wieją z kierunku południowego 3-5m/s, a najsłabsze z kierunku północno-wschodniego 2-3m/s. Okresy ciszy najczęściej występują latem.

Geologia, gleby i siedliskowe typy lasu

Teren Nadleśnictwa Wieluń leży w zasięgu zlodowacenia środkowopolskiego.

Obszar Obrębu Cisowa /wg Pożarskiego/ należy do strukturalnego obszaru Wału Przedsudeckiego. Na tym obszarze występują utwory geologiczne piętra jurajskiego – doggeru – wykształconego w facji morskiej. Są to iły, przeważnie silnie odgórnie zmienione w wyniku procesów wietrzeniowych i glebowych. Utwory jury środkowej występują na terenie uroczysk: Ożarów, Budziaki i Marki. Piętro jury górnej /malm/ zbudowane jest z wapieni. Występują one na terenie uroczyska Wronia Woda /Góra Św. Genowefy i Spichowe Góry, które są z serii wapieni marglistych. W trzeciorzędzie, w wyniku procesów erozyjno-denudacyjnych powstała dolina Pra-Prosny jak również sieć rzeczna, Liswarty i Prosny Górnej. Osady rzeczne z tego okresu zostały całkowicie zniszczone w okresie interglacjału kromerskiego. Ponownie obszar ten został przykryty w okresie stadiału maksymalnego zlodowacenia środkowopolskiego. Osady tego lądolodu zachowały się w postaci glin zwałowych oraz piasków i żwirów. W okresie deglacjacji czoło lądolodu zatrzymało się w okolicy Olesna, o czym świadczą moreny czołowe. Większość terenu Obrębu Cisowa stanowi powierzchnia płaska lub lekko falista, a jedynymi zresztą niewielkimi wzniesieniami są pagórki wydmowe oraz wypreparowana w wapieniu Góra Św. Genowefy, stanowiąca erozyjną odnogę Warty. Zagłębienia terenu mają charakter wytopiskowy lub erozyjny zwłaszcza, gdy stanowią dna dolin rzek, strumieni i innych cieków. Bardzo ciekawym przykładem rysu morfologii terenu jest wysoka skarpa prawego brzegu Warty w ur. Wronia Woda wraz z zagadnieniem spełzywania gleby, tworzeniem osuwisk i stożków napływowych. Problemowi utrwalenia tej skarpy należy poświęcić więcej uwagi by nie dopuścić w razie osunięcia się mas gruntu do rujnacji istniejącego stanu gleb i rzeźby. Teren Obrębu Cisowa jest wzniesiony średnio od 178 (dolina, Prosny) do 285 m. n. p. m. (okolice Strońska).

Obręb Czarnożyły znajdujący się na obszarze Niziny Południowo-Wielkopolskiej pokryty jest dość płytkim płaszczem utworów czwartorzędowych z okresu plejstocenu i holocenu o średniej miąższości 10-20 m. Głębiej znajdują się utwory trzeciorzędowe. Pod utworami trzeciorzędowymi zalegają utwory jurajskie. Są to wapienie, margle i dolomity oraz piski i piaskowce żelaziste. W okolicy Wielunia występują na powierzchni utwory powstałe w facji lądowej /Kajper/, pstre piaskowce, iły czerwone, iłołupki i łupki z poziomami węgla brunatnego i rud żelaza pochodzące z okresu jury. Cała powierzchnia Obrębu Czarnożyły pokryta jest utworami z okresu transgresji lądolodu – są to głównie piaski i żwiry lodowcowe, mułki i iły warstwowe. Najbardziej pospolitą formą rzeźby terenu są denudowane równiny morenowe, urozmaicone wzgórzami moren czołowych. Generalnie cała powierzchnia Obrębu położona jest poniżej 200 m. n. p. m.

Obręb Kraszkowice zalegają następujące utwory: w części północnej powyżej miejscowości Siemkowice-Mokre-Drobnice-Jodłowiec - pod utworami czwartorzędowymi zalegają trzeciorzędowe piaski, żwiry, iły i mułki. W okolicach Kiełczygłowa, Delfin Pierzyny, pod utworami czwartorzędowymi zalega płat górnojurajskich wapienia kredowych i margli. Całą południową część obrębu ograniczoną od zachodu linią Krzeczów-Bobrowniki a od północy Krzeczów-Mokre-Siemkowice-Dylów pod utworami czwartorzędowymi zalegają górnojurajskie wapienie kredowane, płytowe oraz margle. Natomiast w części południowo- zachodniej obrębu pod utworami czwartorzędowymi zalegają górnojurajskie wapienie skaliste, margliste oraz margle z okresu dolnego i środkowego Oxfordu, a więc starsze od poprzednich datowanych na górny Oxford. Największą powierzchnię w granicach obrębu (ok. 60%) zajmują neoplejstoceńskie piaski i żwiry wodnolodowcowe. Glina zwałowa neoplejstoceńska występuje na ok. 10% powierzchni, utwory holoceńskie w postaci torfów, mułów, mułków, piasków i żwirów rzecznych występują również na ok. 10% powierzchni. Na pozostałej powierzchni w okolicach Krzeczowa nad Wartą zalegają największe w granicach obrębu płaty neoplejstoceńskich mad mułków, piasków i żwirów rzecznych.

Obecne ukształtowanie powierzchni zostało uformowane przez lądolód warciański, a po jego ustąpieniu ostateczny kształt nadały procesy peryglacjalne. Najniżej położone jest dno doliny Warty w okolicy miejscowości Świercie (151 m. n. p. m.), zaś najwyżej położonym miejscem są wzniesienia w okolicach Sadowca (233,5 m. n. p. m.). W krajobrazie dominują denudowane wysoczyzny morenowe. Krajobraz wyżynny węglanowy występuje w okolicach Działoszyna. Proces erozji i akumulacji najbardziej uwidacznia się w dolinie Warty, gdzie poza rozległą terasą denną najwyraźniej ukształtowany jest poziom terasy wysokiej, której powierzchnia sięga 12-18 m nad poziom obecnego koryta rzeki. W krajobrazie zaznaczają się również najczęściej porośnięte lasami wydmy, których większe płaty wstępują m.in. w okolicach: Ogrobli, Kamionu, Kochlewa, Lasków i Krzętki.

Istniejąca rzeźba uformowana została w okresie czwartorzędu, w wyniku procesów peryglacjalnych, po ustąpieniu zlodowacenia środkowopolskiego. W krajobrazie dominują denudowane wysoczyzny morenowe, w obrębie których znaczne przestrzenie zajmują płaskie i faliste równiny. Występujące tu wzniesienia to zazwyczaj moreny czołowe, a rzeźbę terenu uzupełniają wydmy pochodzenia eolicznego. Najwyższe wzniesienia, 238 m n.p.m., znajdują się w uroczysku Mierzyce w obrębie Kraszkowice, a najniższy punkt Nadleśnictwa, 163 m n.p.m., wyznacza poziom Warty pod Krzeszowem. Różnica wzniesień wynosi 75 m. Proces erozji i akumulacji najbardziej widoczny jest w dolinie Warty, gdzie ponad jej dnem wyraźny jest poziom starej terasy, na niektórych odcinkach osiągający wysokość 18 m.

 

Charakterystyka stanu lasu i zasobów drzewnych

Wskaźnik Jedn. Nadleśnictwo Wieluń 1)
Przeciętna zasobność drzewostanów m3/ha 255
Przeciętny wiek lat 57
Bieżący przyrost roczny m3/ha 7,33
1) wg operatu Nadleśnictwa wg stanu na: 01.01.2007 r.