Chrabąszcz majowy - Melolontha melolontha (L.)
Chrabąszcz kasztanowiec - Melolontha hippocastani Fabr.
Chrabąszcz majowy występuje w całej Europie z wyjątkiem skrajnych północnych i południowych części.W Polsce szeroko rozprzestrzeniony.Występuje w lasach,zagajnikach i na polach,przede wszystkim na południu i zachodzie kraju.
Chrabąszcz kasztanowiec rozprzestrzeniony jest w środkowej i północnej Europie oraz na Syberii i w Mandżurii.W Polsce rzadszy od majowego; liczniej występuje na terenach leśnych niż rolniczych, głównie na północy i południowym wschodzie kraju.
Chrabąszcze żerują najchętniej na liściach dębów.Spotykane są na liściach wierzby iwy, brzozy, jarzębiny, buka, grabu, klonu, osiki, niektórych topól i kasztanowca.Z gatunków iglastych chętnie zjadają igły modrzewia,niekiedy ogryzają kwiatostany sosny,świerka i jodły.
Pędraki chrabąszcza majowego i kasztanowca,w pierwszym roku życia odżywiają się przede wszystkim próchnicą oraz drobnymi,delikatnymi korzonkami,głównie traw.Starsze pędraki uszkadzają system korzeniowy siewek i sadzonek prawie wszystkich gatunków drzew i krzewów.
Przeciętna długość ciała owada doskonałego chrabąszcza majowego wynosi 20-31 mm i jest nieco większa niż kasztanowca,który osiąga 20-26 mm.
Ciało u obydwu gatunków walcowate,o zmiennym ubarwieniu - od jasnobrunatnej do brunatnej.Larwa zwana pędrakiem,u obydwu gatunków bardzo podobna,długości do 65 mm,barwy brudnobiałej lub kremowożółtej, z brunatną głową,opatrzoną 4-członowymi czułkami,silnymi żuwaczkami oraz trzema parami nóg tułowiowych.
Rójka chrabąszczy rozpoczyna się w końcu kwietnia i może trwać nawet do lipca (pojedyncze owady spotkano również w sierpniu).Jaja składane partiami,po 10-30 sztuk.Po wylęgu pędraki do końca lata gromadnie żyją w próchnicznej warstwie gleby. Po odbyciu czterech wylinek,co ma zwykle miejsce w czwartym roku kalendarzowym, pędraki przestają żerować i schodzą do ziemi na głębokość 30-60 cm,gdzie się przepoczwarczają.Następnie pojawiają się owady doskonałe,które pozostają w glebie do wiosny przyszłego roku.Cykl rozwojowy chrabąszcza majowego i kasztanowca wynosi zwykle 4 lata,jednak może on być 3-,a nawet 5- letni.
Żery chrząszczy,w latach masowego występowania powodują często całkowitą defoliację koron drzew liściastych i uniemożliwiają ich normalny rozwój.Żerowanie pędraków w szkółkach i uprawach drzew leśnych jest przyczyną masowego usychania siewek i sadzonek.W młodnikach i starszych drzewostanach mogą powodować osłabienie i zamieranie młodych drzew oraz ułatwiać atakowanie przez korzeniowca wieloletniego uszkodzonych korzeni starszych drzew i tym samym przyczyniać się do ich powolnego zamierania.
Zapobieganie szkodom ogranicza się do działań gospodarczych, polegających na utrzymaniu zwarcia drzewostanów, urozmaiceniu składu gatunkowego upraw,ochronie naturalnych wrogów(borsuków,jeży,kretów,ryjówek,nietoperzy,owadów drapieżnych).
Ważnym elementem profilaktyki jest lokalizacja szkółek z dala od pól, pastwisk, łąk i drzewostanów liściastych.Przy zalesianiu nowych powierzchni zaleca się stosowanie głębokiej orki.
Chemiczne zwalczanie za pomocą insektycydów stosuje się przeciw postaci doskonałej,bądź przeciw pędrakom (wprowadzając preparat na zaoraną glebę, traktując nim glebę punktowo w miejscach sadzenia lub wprowadzając preparat do gleby, już po posadzeniu sadzonek.
Na terenie Nadleśnictwa Spała problem masowego pojawu chrabąszcza,a szczególnie jego pędraka występuje od wielu dziesięcioleci.
Pędrak zwalczany był preparatami chemicznymi: Diazinon,Pyrinex 480 EC Marshal suSCon 10 CG.Stosowano także metody czarnego ugoru i obsiewu gryką.
Straty od pędraka i powierzchnie zwalczania są bardzo duże i wymagają znacznych nakładów finansowych przy odtwarzaniu upraw (wielokrotne poprawki, środki chemiczne, materiał sadzeniowy).
